The Killing Joke in het Frans: de Franse uitgaven

Eén verhaal van zo'n vijftig pagina's, en toch vier opeenvolgende Franse uitgevers, drie verschillende titels en een kleurkwestie die lezers verdeelt. Voordat u koopt, helpt het om precies te weten welk object u vasthoudt.

Zoals altijd in deze gids worden alleen geverifieerde informatie (makers, nummers, data) als feit gepresenteerd; de analyse is van ons, zonder weergave van beschermde pagina's of dialogen.

De originele uitgave in het kort

Batman: The Killing Joke verscheen in maart 1988 bij DC Comics als eenmalige prestige-uitgave, met gelijmde rug en dikke omslag, van ongeveer vijftig pagina's. Alan Moore schreef het, Brian Bolland tekende het en John Higgins verzorgde de kleuren. De vermeldingen die wij raadpleegden verschillen over het exacte aantal pagina's, 48 voor sommige en 52 voor andere; wij beslechten die vraag niet.

Het beslissende punt voor wat volgt is de kleur. Brian Bolland heeft nooit een voorkeur verborgen voor gedempter tinten dan die van 1988, en Brian Bolland heeft het boek voor de Amerikaanse Deluxe-uitgave van 2008 zelf opnieuw gekleurd. In die versie worden de flashbacks zwart-wit. In 2018 bracht een Amerikaanse Absolute-uitgave daarna beide kleurversies samen in één boek.

Er is geen nummer om te controleren: het verhaal is een op zichzelf staand boek, zonder reeks en zonder losse nummers. Dat is goed nieuws voor de vergelijking VS/Frankrijk, want er valt niets op te splitsen. Voor alles over het Amerikaanse object, de drukken en de kenmerken, doen onze gidsen over de eerste druk en over de uitgaven die ertoe doen het werk. Hier blijven we bij de Franstalige kant.

De Franse uitgaven, in volgorde van verschijning

1989: "Souriez !", Comics USA

De eerste Franse vertaling dateert van 1989 en heet "Souriez !" (letterlijk "Lach!"). Ze werd in Grenoble uitgegeven door Comics USA, in de reeks "Super héros USA", met distributie door Glénat. De bibliotheekvermelding beschrijft een gebonden kleurenalbum van 52 pagina's in groot formaat, 30 centimeter hoog, vertaald door Janine Bharucha.

Deze uitgave is voor wie van de uitgeversgeschiedenis houdt. De Franse titel is geen letterlijke vertaling van het Engels: hij opent met een bevel om te lachen. De rest van het boek herkent men aan de reeks en de distributievermelding, twee details om op de titelpagina te controleren voordat u koopt.

2000: "Rire et mourir", Delcourt

Elf jaar later nam Delcourt het verhaal opnieuw op onder een nieuwe titel, "Rire et mourir" (letterlijk "Lachen en sterven"), in zijn reeks Contrebande. De vermelding noemt een gebonden kleurenalbum van 47 pagina's en noemt opnieuw Janine Bharucha als vertaler. De Franse tekst lijkt dus te steunen op bestaand werk in plaats van op een volledige nieuwe vertaling, wat wij niet verder kunnen bevestigen dan de vermelding van de naam.

Deze uitgave herkent men aan haar titel, die daarna uit de winkels verdwijnt: wanneer latere uitgevers terugkeren naar de originele titel, wordt "Rire et mourir" een naam die specifiek is voor die periode, nuttig bij het zoeken op de tweedehandsmarkt.

2009: de Panini-deluxe-uitgave

In 2009 bracht Panini Comics het album uit onder de Amerikaanse titel Batman: The Killing Joke, als "deluxe edition" in de reeks DC Icons. De vertaling is van Jérôme Wicky. De bibliotheekvermelding beschrijft een gebonden band van 29 centimeter, zwart-wit en in kleur geïllustreerd; een boekhandelaar geeft als verschijningsdatum 26 augustus 2009 en een hardcover-formaat.

De vermeldingen verschillen in het aantal pagina's: de ene geeft 61 ongenummerde pagina's, de andere 150. Dit verschil komt waarschijnlijk voort uit de vraag of extra pagina's worden meegeteld, maar geen enkele bron zegt dat, en wij beslechten het niet. Nog een punt blijft open: we vonden geen bron die vermeldt welke kleurversie deze uitgave gebruikt. De vermeldingen die in het exemplaar zelf zijn afgedrukt, zijn meer waard dan een aankondiging.

2014: het album van Urban Comics

In 2014 bracht Urban Comics "Killing Joke" uit, zonder het voorvoegsel "Batman:" in de omslagtitel, zoals de vermelding het weergeeft. De bibliotheek beschrijft een gebonden band van 58 pagina's, 30 centimeter hoog, gedrukt in Italië. Ze plaatst het boek in de reeks DC Essentiels, terwijl een boekhandelaar de reeks DC Deluxe noemt, met een andere ISBN en een ander aantal pagina's. De bronnen spreken elkaar dus tegen wat betreft reeks, paginering en identificatie, en u moet niet op één enkele vermelding afgaan.

De vertaler wordt niet genoemd in de registers die wij hebben vergeleken. Net als bij Panini wordt de gebruikte kleurversie in deze registers niet vastgelegd: de controle moet op het boek zelf gebeuren.

De beperkte uitgaven van Urban

Urban Comics heeft ook een genummerde, beperkte oplage aangeboden die beide kleurversies samenbrengt, die van 1988 en die van 2008, samen met het script van Alan Moore. De aangekondigde data verschillen van bron tot bron: een boekhandelaar plaatst de uitgave in december 2022, terwijl een persartikel spreekt over een beperkte oplage van 288 pagina's, aangekondigd voor 27 september zonder jaartal. Het kunnen twee afzonderlijke drukken zijn; dat kunnen we niet bewijzen.

Dit boek is het enige van de lijst dat u beide lezingen van het verhaal in het Frans biedt, en daar bestaat het voor.

Correspondentie VS/Frankrijk

Omdat Killing Joke één boek is, gebeurt de correspondentie niet nummer voor nummer: elke Franse uitgave bevat het volledige verhaal. De onderstaande tabel houdt alleen wat de registers bevestigen.

De albums van Comics USA en Delcourt zijn niet pagina voor pagina vergeleken: we stellen alleen dat ze hetzelfde verhaal bevatten, niet dat ze dezelfde opmaak bieden.

Welke uitgave kiezen voor uw profiel

U wilt het verhaal lezen

Het album van Urban uit 2014 is de natuurlijke keuze: een uitgever die nog actief is, een handig formaat en een titel die makkelijk te zoeken is. Controleer alleen de beschikbaarheid, want herdrukken van een actieve uitgever zijn makkelijker te vinden dan die van een verdwenen catalogus. Als kleur u belangrijk is, bekijk het boek dan voordat u betaalt of vraag de verkoper naar de kleurvermeldingen.

U verzamelt de eerste Franse uitgave

Mik op "Souriez !" van Comics USA. Het is de enige uitgave die dateert van de komst van het verhaal naar Frankrijk, en de vertaling van Janine Bharucha maakt deel uit van het object. Controleer de binding, een eventueel stofomslag en de staat van de rug. De vermeldingen wijzen op een album van 30 centimeter: let op slijtage van de randen en platgedrukte hoeken, meer dan op kleurvlekken. Voor een oudere kopie vergelijkt u afgeronde verkopen en negeert u advertenties waarop niemand reageert.

U houdt van albums en hun verzamelroutes

Het duo Comics USA en daarna Delcourt vertelt het verhaal van twee tijdperken van Amerikaanse strips in Frankrijk: dat van een uitgever uit Grenoble die Amerikaanse superhelden uitgaf, en dat van een Parijse stripuitgever die de titel in zijn reeks Contrebande opneemt. Als u "Rire et mourir" al in uw kast heeft, bezit u een brug tussen de twee, die u in een chronologische opstelling tussen de andere twee kunt plaatsen.

U wilt beide kleurversies

Alleen de beperkte uitgave van Urban lijkt in het Frans aan deze behoefte te voldoen. Controleer de vermelding van de uitgever voordat u koopt, want de verschijningsdatum en het aantal pagina's variëren per bron. Als kleur u niet interesseert, is dit boek overbodig.

Valkuilen en aandachtspunten

Drie titels voor hetzelfde boek

"Souriez !", "Rire et mourir" en "Killing Joke" verwijzen naar hetzelfde verhaal. Een zoekopdracht die tot slechts één van deze titels beperkt blijft, mist een deel van de resultaten; zoek op alle drie, en ook op de namen van de twee makers. In particuliere advertenties is "Batman Killing Joke" zonder uitgever te vaag om op te kopen: vraag om een foto van de titelpagina.

De kleur wordt niet altijd vermeld

Geen van de vermeldingen die wij voor de uitgaven van Panini en Urban hebben gekruist, vermeldt de kleurversie. Toch is het verschil zichtbaar zodra u het boek opent: gekleurde of monochrome flashbacks. Als dat voor u van belang is, vertrouw dan niet op de beschrijving van de verkoper en bekijk de pagina's van het verhaal die aan het einde voorafgaan.

Vermeldingen die elkaar tegenspreken

We zijn drie soorten tegenstrijdigheden aangetroffen: het aantal pagina's (61 of 150 pagina's voor de Panini-uitgave, 58 of 72 voor de Urban-uitgave), de reeks (DC Essentiels of DC Deluxe) en de identificatie van het boek. Dat is niet ongewoon bij vermeldingen die uit verschillende bronnen zijn opgesteld, maar het betekent wel dat u uw eigen exemplaar moet controleren voordat u het zo in een inventaris vermeldt.

Verwar de Amerikaanse en Franse uitgaven niet

Het Amerikaanse exemplaar uit 1988 en een Frans album zijn niet vergelijkbaar: ze delen geen druk, geen waarde en geen markt. Om een Franse uitgave correct te schatten, gaat u uit van verkopen van juist die uitgave. Onze gids over de waarde van Killing Joke behandelt het Amerikaanse object; die geldt niet zomaar voor het Franse.

Herdrukken verbergen de oudste

Wanneer een uitgever herdrukt, behoudt de titelpagina dezelfde presentatie. Om twee drukken te onderscheiden, moet u de juridische vermelding en de regel van het wettelijk depot lezen, niet de omslag. Het is dezelfde logica als bij de andere albums uit de catalogus van een Franse uitgever: zie onze gids over de uitgaven van The Dark Knight Returns, waar het onderscheid tussen drukken op een vergelijkbare manier speelt.

Wat deze uitgaven als verzamelobjecten waard zijn

De marktwaarde van een Frans album volgt niet die van het Amerikaanse origineel. Een in 1988 internationaal verkocht boek heeft een wereldwijde markt; een album van Comics USA uit 1989 heeft vrijwel alleen Franstalige kopers, waardoor verkopen zeldzamer zijn en de prijsverschillen groter. We geven geen cijfers: de verhoudingen tellen meer dan de getallen.

Drie verhoudingen zijn leidend. De eerste zet uitgaven die niet meer verkrijgbaar zijn af tegen beschikbare uitgaven: een uitgave die nog in de winkels ligt, plafonneert vanzelf de tweedehandsprijs, terwijl een album dat niet meer wordt herdrukt die grens niet kent. De tweede zet vergelijkt de staat: bij gelijke schaarste staat een exemplaar zonder leessporen op de rug duidelijk boven een exemplaar dat plat is opengevouwen. De derde zet titel tegenover inhoud: hetzelfde verhaal onder "Souriez !" en onder "Killing Joke" trekt niet dezelfde kopers aan en dus ook niet dezelfde prijzen.

Om een eerlijke waarde vast te stellen, verzamelt u meerdere afgeronde verkopen van dezelfde uitgave in dezelfde staat, verwijdert u losse verkopen en partijen, en houdt u de mediaan aan. De volledige werkwijze staat in onze stapsgewijze gids voor het schatten van een stripboek in Franse uitgave. Vergelijk nooit een gebonden album met een maandblad van de krantenkiosk: dat zijn twee verschillende markten.

Veelgestelde vragen